چه چیزی باعث سرطان معده می شود؟
سرطان معده حدود ۶ درصد از سرطانها را در سراسر جهان تشکیل میدهد و پنجمین بیماری بدخیم و سومین علت مرگ ناشی از سرطان است. بسیاری از عواملی که خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش می دهند، شناخته شده اند اما اغلب دقیقاً مشخص نیست که چگونه این عوامل ممکن است بر نحوه تبدیل سلول های معده به سلول های سرطانی تأثیر بگذارند. سرطان معده یک فرآیند چند مرحله ای و چند عاملی است و نتیجه آن تعامل پیچیده بین ژنتیک و عوامل محیطی است. با کاهش شیوع هلیکوباکتر پیلوری و عادات غذایی بهتر، میزان بروز مطلق به دلیل افزایش سن جمعیت جهان همچنان در حال افزایش است. عوامل خطرناکی که فرد را مستعد ابتلا به سرطان معده می کند عبارتند از:- عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- استعمال دخانیات
- عادات غذایی مصرف زیاد نمک نگهداری شده، غذاهای دودی، گوشت قرمز و فرآوری شده، مصرف کم میوه و سبزیجات تازه
- ویروس پشتیبار بار (EBV)
- اصلاحات جامعه میکروبی با استفاده طولانی مدت از مهارکنندههای پمپ پروتون
- بیماری زخم معده
- استامپ معده پس از برداشتن جزئی معده
- پولیپ معده.
گاستریت آتروفیک و متاپلازی روده
سرطان معده یک فرآیند چند مرحله ای است که در بیشتر موارد شامل پیشرفت از مخاط طبیعی از طریق گاستریت مزمن (التهاب مزمن مخاط معده)، آتروفی مخاطی (از دست دادن غدد معده) و متاپلازی روده (جایگزینی اپیتلیوم معده با اپیتلیوم روده)، دیسپلازی (نئوپلازی داخل اپیتلیال) و کارسینوم است. این توالی از رویدادها ممکن است چندین سال طول بکشد که به عنوان آبشار Correa از سرطانزایی چند مرحلهای معده نامگذاری شده است. طبق این مدل، التهاب طولانیمدت عامل بیماریزایی اولیه است که منجر به ایجاد سرطان معده میشود. در میان عوامل محیطی منجر به سرطان معده، عفونت هلیکوباکتر پیلوری با تقریباً ۹۰ درصد موارد جدید سرطانهای معده غیرکاردیایی مرتبط است. با این حال، تنها بخش کوچکی از افراد دارای عفونت هلیکو اکتر به سرطان معده مبتلا میشود، که نشان میدهد عوامل دیگری در فرآیند سرطانزایی شرکت میکنند، از جمله حساسیت ژنتیکی، رژیم غذایی، سیگار کشیدن، و احتمالاً گونههای دیگر باکتری.تغییرات پیش سرطانی در معده
بسیاری از تغییراتی که سرطانی تلقی می شوند می توانند در پوشش داخلی معده رخ دهند.- در گاستریت آتروفیک، سلولهای غدهای طبیعی در معده کمتر هستند یا اصلاً وجود ندارد.
- همچنین درجاتی از التهاب وجود دارد گاستریت آتروفیک اغلب توسط عفونت هلیکوباکتر پیلوری ایجاد می شود.
- بعلاوه می تواند ناشی از یک واکنش خود ایمنی باشد که در آن سیستم ایمنی بدن به سلول های معده حمله می کند. برخی از افراد مبتلا به این بیماری دچار کم خونی خطرناک یا سایر مشکلات معده از جمله سرطان می شوند.
- یکی دیگر از تغییرات پیش سرطانی احتمالی متاپلازی روده است. در این شرایط، سلولهایی که به طور معمول در معده قرار دارند با سلولهایی که شبیه سلولهایی هستند که معمولاً رودهها را میپوشانند، جایگزین میشوند. افراد مبتلا به این بیماری به گاستریت آتروفیک مزمن نیز مبتلا هستند. این ممکن است به عفونت هلیکوباکتر پیلوری نیز مربوط باشد.
- هم گاستریت آتروفیک و هم متاپلازی روده سلول های غده ای بسیار کمی دارند، سلول هایی که به طور معمول موادی ترشح می کنند که به محافظت از معده کمک می کند.
- آسیب به DNA در این سلول ها گاهی می تواند منجر به دیسپلازی شود. در دیسپلازی سلول ها بزرگ می شوند و بسیار غیر طبیعی به نظر می رسند (مانند سلول های سرطانی). در برخی موارد، دیسپلازی می تواند به سرطان معده تبدیل شود.
- تحقیقات اخیر، اطلاعاتی را در مورد چگونگی ایجاد انواع خاصی از سرطان معده ارائه می دهد. به عنوان مثال، باکتری هلیکوباکتر پیلوری، به ویژه انواع فرعی خاص، می تواند مواد موجود در غذاهای خاص را به مواد شیمیایی تبدیل کند که باعث تغییرات در DNA سلول های پوشش معده می شود.
- از طرفی برخی از غذاهایی که خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش میدهند، مثل میوهها و سبزیجات، حاوی آنتیاکسیدانهایی (مانند ویتامینهایی A و C هستند که میتوانند مانع از آسیب رساندن به DNA سلولی شوند.
- سرطان مانند سایر سرطان ها در اثر تغییرات DNA در سلول ها ایجاد می شود. DNA ماده شیمیایی است که ژن های انسان را می سازد و نحوه عملکرد سلول های بدن را کنترل می کند. ما انسان ها مانند والدین خود هستیم زیرا آنها DNA ما را تامین می کنند.
- برخی از ژن ها زمان رشد، تقسیم سلولی جدید و مرگ سلولی را کنترل می کنند. ژن هایی که به طور معمول به رشد، تقسیم و بقای سلول ها کمک می کنند، می توانند به انکوژن تبدیل شوند.
- ژن هایی که به کنترل تقسیم سلولی، تصحیح خطاهای DNA یا مرگ سلول ها در زمان مناسب کمک می کنند، ژن های سرکوبگر تومور نامیده می شوند.
- سرطان می تواند ناشی از تغییرات DNA باشد که انکوژن ها را برای ژن های سرکوبگر تومور روشن یا خاموش می کند.
- جهش های ژنی که باعث سرطان معده می شوند اغلب پس از تولد رخ می دهند. برخی از این جهش های اکتسابی ناشی از عوامل خطر مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا سیگار کشیدن هستند. اما سایر جهشهای ژنتیکی ممکن است رویدادهای تصادفی باشند که گاهی در داخل سلولها اتفاق میافتند و هیچ دلیل خارجی ندارند.
آیا می توان از سرطان معده پیشگیری کرد؟
هیچ راه مطمئنی برای پیشگیری از سرطان معده وجود ندارد، اما کارهایی وجود دارد که می توانید انجام دهید که می تواند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهد. منظور از پیشگیری از سرطان معده، انجام اقداماتی است که برای کاهش خطر ابتلا به سرطان انجام می شود. پیشگیری از سرطان باعث می شود تا تعداد موارد جدید سرطان در یک گروه یا یک جمعیت کاهش پیدا کند. امیدواریم این امر باعث کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان شود. دوری کردن از عوامل و فاکتورهایی که خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش می دهد و در نظر گرفتن عوامل محافظتی می تواند در پیشگیری از این سرطان موثر باشد. اگرچه نمی توان از بروز سرطان معده پیشگیری کرد، اما باز هم با رعایت نکاتی که در ادامه به آنها اشاره می کنیم، می توانیم تا حدودی از احتمال ابتلا به سرطان معده کم کنیم. عوامل تغذیه و سبک زندگی نقش عمده ای در پیشگیری و مدیریت سرطان از جمله سرطان معده دارند. چند نکته کلیدی در مورد تاثیر تغذییه بر پیشگیری از سرطان معده وجود دارد که شاید تکراری به نظر برسند، مانند اثرات محافظتی خوردن مقدار زیادی سبزیجات و میوه ها و اثرات مضر احتمالی خوردن بیش از حد گوشت قرمز و گوشت های فرآوری شده. در ادامه به موارد مختلفی که می تواند بر پیشگیری از سرطان معده اثرگذار باشند، می پردازیم.- مصرف نمک و غذاهای شور
- مصرف سیر
- الکل، قهوه و چای سبز
- سبزیجات، میوه ها
- مصرف مرکبات
- گوشت قرمز
- مکمل ویتامین ها و مواد معدنی
- حفظ وزن مناسب
- خودداری از مصرف الکل و تنباکو
- مصرف آسپرین