سرطان روده ی بزرگ و علل ابتلا به آن
سرطان روده بزرگ و راست روده چیست؟
سرطان کولورکتال که شامل درگیری روده بزرگ (کولون) و راست‌روده (رکتوم) می‌شود، یکی از شایع‌ترین انواع بدخیمی‌ها در سراسر جهان است. این بیماری با توجه به محل دقیق شروع آن، تحت عنوان سرطان کولون یا سرطان رکتوم نامیده می‌شود، اما به دلیل ویژگی‌های زیستی، بافت‌شناسی و رفتارهای درمانی بسیار مشابه، معمولاً این دو بخش در یک گروه مشترک یعنی بیماری‌های کولورکتال بررسی می‌شوند.مکانیسم بروز سرطان و اختلال در چرخه سلولی
ساختار بدن انسان از تریلیون‌ها سلول تشکیل شده که طبق یک چرخه دقیق رشد می‌کنند، تقسیم می‌شوند و در صورت فرسودگی یا آسیب، طی فرآیندی طبیعی از بین می‌روند. زمانی که این چرخه دچار اختلال شود، سلول‌های معیوب به جای نابودی، بدون توقف تکثیر می‌شوند و سلول‌های تازه و غیرطبیعی تولید می‌کنند. تجمع و رشد کنترل‌نشده این سلول‌های ناهنجار، فضای زیستی بافت‌های سالم را محدود ساخته و عملکرد نرمال اندام‌ها را مختل می‌کند.نامگذاری و انتشار سرطان در اندام‌های مختلف
سرطان می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن ظاهر شود و عنوان هر نوع از بیماری بر اساس بافت و ارگان اولیه مبدا تعیین می‌گردد. به عنوان نمونه، توموری که منشأ اولیه آن بافت روده بزرگ است، همواره به عنوان سرطان کولون شناخته می‌شود، حتی اگر با گذشت زمان و پیشرفت بیماری به سایر بخش‌ها و ارگان‌های دوردست سرایت کند.برای درک سرطان روده بزرگ، به دانستن ساختار و عملکرد طبیعی روده بزرگ و راست روده نیاز است. روده بزرگ و راست روده بخشی از دستگاه گوارش هستند و همچنین سیستم گوارشی (GI) نیز نامیده می شوند. بیشتر قسمت روده از روده بزرگ تشکیل شده است، یک لوله عضلانی به طول ۵ فوت (۱٫۵ متر). قسمت های روده بزرگ از طریق مسیری که غذا در آنها عبور می کند نامگذاری شده است. • بخش اول روده بزرگ یا کولون صعودی نام دارد. این قسمت با یک کیسه به نام سکوم، که در آن مواد غذایی هضم نشده است از روده کوچک شروع می شود و در سمت راست شکم به سمت بالا ادامه می یابد. • بخش دوم روده بزرگ یا کولون عرضی نامیده می شود. از سمت راست به سمت چپ در سراسر بدن حرکت می کند. • قسمت سوم، روده بزرگ نزولی نامیده می شود. به دلیل پایین آمدن (حرکت به سمت پایین) در سمت چپ با این نام شناخته می شود. • بخش چهارم به دلیل شکل S آن، روده بزرگ سیگموئید نامیده می شود. کولون سیگموئید به راست روده می پیوندد و سپس به مقعد متصل می شود. قسمت های صعودی و عرضی را با هم روده بزرگ پروگزیمال می نامند. کولون نزولی و سیگموئید نیز کولون دیستال نامیده می شود.
کولون و راست روده چگونه کار می کنند؟
روده بزرگ آب و نمک را از مواد غذایی باقی مانده پس از عبور از روده کوچک جذب می کند. مواد زائدی که پس از عبور از روده بزرگ باقی می مانند، وارد راست روده می شوند، یعنی ۱۵ اینچ نهایی دستگاه گوارش، سپس در آنجا می مانند تا از مقعد عبور کنند. ماهیچه های حلقه ای (که به آن اسفنکتر نیز گفته می شود) در اطراف مقعد از خروج مدفوع جلوگیری می کنند تا در حین دفع مدفوع این ماهیچه ها را شل کنید.
سرطان روده بزرگ چگونه شروع می شود؟
علل بروز سرطان هنوز شناخته نشده است. گاهی اوقات ژن هایی که فعالیت سلول را کنترل می کنند، جهش یافته و دستورالعمل هایی را شروع می کنند که منجر به رشد افراطی بافت می شود. یک سلول سرطانی میلیون ها بار تقسیم می شود و تومور ایجاد می کند. تومور عروق خونی می سازد تا از اکسیژن رسانی خود اطمینان حاصل کند. با مشاهده و افزایش آگاهی در رابطه با سرطان، متخصصان می توانند پیش بینی کنند چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند و همچنین به آنها کمک می کند تا راه هایی برای پیش بینی آن در افراد پیدا کنند. برای بسیاری از افراد، سرطان را می توان با موفقیت درمان کرد. پولیپ در کولون یا راست روده پولیپ معمولاً شبیه یک توپ روی ساقه است که از دیواره داخلی روده بزرگ بیرون زده است. وجود آنها ممکن است باعث خونریزی مقعدی شود، اگرچه اغلب در مدفوع پنهان می شوند. به طور متوسط پولیپ جدید در ۵ سال اول خود ۲٫۵ درصد احتمال سرطانی شدن دارد و پس از ۲۰ سال، ۲۴ درصد احتمال دارد سرطانی شود. پولیپ های بزرگتر بیشتر احتمال دارد سرطانی شوند. برخی از افراد بیش از یک پولیپ دارند. اکثر سرطان های روده بزرگ به صورت رشد در پوشش داخلی کولون یا راست روده شروع می شوند. این رشدها را پولیپ می نامند. برخی از انواع پولیپ ها با گذشت زمان (معمولاً سال ها) می توانند به سرطان تبدیل شوند، اما همه پولیپ ها به سرطان تبدیل نمی شوند. احتمال تبدیل پولیپ به سرطان بستگی به نوع پولیپ آن دارد. انواع مختلفی از پولیپ ها نیز وجود دارد. پولیپ های آدنوماتوز (آدنوم): این پولیپ ها گاهی اوقات به سرطان تبدیل می شوند. به همین دلیل، آدنوم ها را شرایط پیش سرطانی می نامند. ۳ نوع مختلف آدنوم عبارتند از: لوله ای، پرزدار یا مخملی و ترکیبی از هر دو آنها است. پولیپ های هیپرپلاستیک و پولیپ های التهابی: این پولیپ ها بیشتر شایع هستند، اما به طور کلی پیش سرطانی نیستند. برخی از افرادی که دارای پولیپ هیپرپلاستیک بزرگ (بیش از ۱ سانتی متر) هستند ممکن است نیاز به غربالگری سرطان روده بزرگ با کولونوسکوپی داشته باشند. پولیپ های دندانه دار (SSP) و آدنوم های دندانه دار مرسوم (TSA): این پولیپ ها اغلب مانند آدنوم ها نیاز به درمان دارند زیرا خطر بالاتری برای سرطان روده بزرگ محسوب می شوند. عوامل دیگری که می توانند پولیپ را بیشتر در معرض سرطان قرار دهند یا خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهند عبارتند از: • پولیپ های بزرگتر از ۱ سانتی متر • وجود بیش از ۳ پلیپ • اگر بعد از برداشتن پولیپ، دیسپلازی در آن مشاهده شود دیسپلازی یکی دیگر از شرایط پیش سرطانی است. این بدان معناست که ناحیه ای در پولیپ یا دیواره کولون یا راست روده وجود دارد که در آن سلول ها غیر طبیعی به نظر می رسند، اما به سرطان تبدیل نشده اند.
بزرگترین عامل خطر و واضح ترین علامت هشدار دهنده، پولیپ های کولورکتال است. اینها به صورت خوش خیم در بدن رشد می کنند و در داخل روده بزرگ وجود دارند. با این حال، بسیاری از فرآیندهای خوش خیم سلولی نیز برای شما مضر هستند و برخی از آنها به احتمال زیاد به سرطان تبدیل می شوند. پولیپ ها به این دسته آخر تعلق دارند.
نحوه انتشار سرطان روده بزرگ
اگر سرطان در پولیپ ایجاد شود، می تواند به مرور زمان به دیواره روده بزرگ یا راست روده نفوذ کند. دیواره روده بزرگ و راست روده از لایه های زیادی تشکیل شده است. سرطان کولورکتال از درونی ترین لایه (مخاط) شروع می شود و می تواند از طریق برخی یا همه لایه های دیگر به بیرون گسترش یابد (تصویر زیر را ببینید).
نفوذ سلول‌های سرطانی و متاستاز
سلول‌های بدخیم پس از شکل‌گیری در دیواره روده بزرگ یا راست‌روده، می‌توانند به عروق خونی و مجاری لنفاوی نفوذ کنند. سیستم لنفاوی که وظیفه گردش مایعات و تقویت سیستم ایمنی را بر عهده دارد، مسیری اصلی برای حرکت این سلول‌ها به غدد لنفاوی مجاور و بافت‌های دوردست است. فرآیند سرایت تومور از بافت مبدا به سایر نقاط بدن متاستاز نام دارد؛ وضعیتی که تعیین دقیق مرحله بیماری را هدایت می‌کند و نقشی کلیدی در تنظیم مسیر درمان دارد.مراحل پیشرفت بیماری و اهمیت پیگیری
مراحل اول و دوم نشان‌دهنده عمق نفوذ سلول‌ها در جداره روده هستند. در مرحله سوم، درگیری غدد لنفاوی اطراف مشاهده می‌شود و مرحله چهارم به معنای انتشار تومور به سایر ارگان‌ها نظیر کبد یا ریه است. عود مجدد بیماری نیز حتی پس از دوره درمان اولیه معمولاً در ارگان‌های ثانویه مانند کبد ظاهر می‌شود، از این رو نظارت بالینی پس از درمان اهمیت بالایی دارد.نقش سن و غربالگری زودهنگام
افزایش سن یکی از عوامل مستقیم در بالا رفتن احتمال درگیری است؛ به‌گونه‌ای که از ۳۰ سالگی به بعد به ازای هر دهه، احتمال بروز آن افزایش می‌یابد. به همین دلیل متخصصان آغاز غربالگری منظم را از سن ۵۰ سالگی (یا زودتر در افراد پرخطر) توصیه می‌کنند. غربالگری امکان شناسایی پولیپ‌ها و توده‌ها را در مراحل ابتدایی فراهم می‌سازد، یعنی زمانی که پروتکل‌های درمانی موضعی بالاترین میزان اثربخشی را به همراه دارند.عوامل افزایش‌دهنده ریسک ابتلا به سرطان روده بزرگ
سن بالای ۵۰ سال و جنسیت مذکر مصرف دخانیات و الکل (مصرف هم‌زمان این دو ماده ریسک را تا چهار برابر افزایش می‌دهد) کم‌تحرکی و عدم فعالیت بدنی روزانه رژیم‌های غذایی سرشار از گوشت قرمز یا محصولات گوشتی فرآوری‌شده اضافه وزن، چاقی و بیماری دیابت سابقه بیماری‌های التهابی روده نظیر کرون یا کولیت اولسروز سابقه پرتودرمانی در ناحیه شکم و لگن در گذشته سابقه خانوادگی ابتلا به پولیپ، سرطان روده یا بدخیمی‌های زنان مانند پستان، تخمدان و آندومترزمینههای ژنتیکی و محیطی ابتلا به سرطان روده بزرگ
بروز این بیماری ناشی از برهم‌کنش ژنتیک، رفتارهای محیطی و جهش‌های تصادفی سلولی است. در برخی موارد، وجود سندرم‌های ژنتیکی خاص موجب تشکیل پولیپ‌های متعدد و شانس بسیار بالای بدخیمی می‌شود؛ با این حال افراد بدون سابقه ژنتیکی نیز تحت تأثیر فاکتورهای محیطی یا جهش‌های اکتسابی ممکن است به این بیماری دچار شوند.انواع سرطان در کولون و راست روده
بیشتر سرطان های روده بزرگ آدنوکارسینوما هستند. این سرطان ها در سلول هایی شروع می شوند که مخاط را برای چرب شدن داخل روده بزرگ و راست روده ایجاد می کنند. وقتی پزشکان در مورد سرطان روده بزرگ صحبت می کنند، تقریباً همیشه این مورد از مهم ترین مباحث محسوب می شود. برخی از انواع فرعی آدنوکارسینوما، مانند حلقه نشانه و مخاط، ممکن است چشم انداز وخیم تری نسبت به سایر زیرگونه های آدنوکارسینوم داشته باشند. انواع دیگر تومورهای بسیار کمتر شایع نیز می توانند در روده بزرگ و راست روده شروع شوند شامل: تومورهای کارسینوئید: اینها از سلول های هورمون ساز ویژه در روده شروع می شوند. تومورهای استرومایی دستگاه گوارش (GIST): از سلول های خاصی در دیواره روده بزرگ به نام سلول های بینابینی کاجال شروع می شوند. برخی از آنها خوش خیم هستند (سرطانی نیستند). این تومورها را می توان در هر نقطه ای از دستگاه گوارش یافت، اما در روده بزرگ زیاد شایع نیستند. لنفوم ها سرطان سلول های سیستم ایمنی بدن هستند. آنها اغلب در غدد لنفاوی شروع می شوند، اما می توانند در روده بزرگ، راست روده یا سایر اندام ها نیز شروع شوند. سارکوم می تواند در رگ های خونی، لایه های ماهیچه ای یا سایر بافت های همبند در دیواره روده بزرگ و راست روده شروع شوند. سارکوم کولون یا راست روده نیز بسیار نادر است.
[…] سرطان روده ی بزرگ و علل ابتلا به آن […]